Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam

Hysbysebu

Parc Acton

Mae Parc Acton wedi’i leoli tua ½ milltir i’r gogledd o Ganol Tref Wrecsam mewn ardal drefol o boblogaeth niferus.  Mae’r parc, fel y mae heddiw, yn cynnwys ardal o 24 hectar (64 erw).  Rheolir y parc gan yr Adain Parciau, Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy sy’n rhan o Adran Amgylchedd a Chynllunio, Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam.

Roedd y  parc yn arfer bod yn dir i Neuadd Acton ac mae sawl nodwedd o’r tirlun yn dal yno ond y llyn a'r coed trawiadol yw'r rhai mwyaf amlwg. Mae’r parc wedi’i ffurfio o ardaloedd mawr o barcdir, coetir a’r llyn, yn ogystal ag ystod o gyfleusterau chwarae a chwaraeon. Mae gan y parc hefyd nifer bychan o ardaloedd plannu.

Y Llyn

Y llyn yw canolbwynt y parc. Adeiladwyd y llyn yn wreiddiol yn defnyddio clai yn ystod y ddeunawfed ganrif ond yn ystod y 1970au, gwagwyd y llyn a’i leinio â biwtyl. Mae pysgota yn y llyn yn boblogaidd iawn a Chlwb Pysgota Cymunedol Parc Acton yw’r clwb preswyl. Mae pysgota wedi’i gyfyngu i aelodau a physgotwyr â thocyn dydd yn unig. Gellir prynu Tocynnau Dydd o siopau offer pysgota yn ardal Wrecsam. (Mae’r llyn wedi cau i bysgotwyr yn ystod cyfnod nythu'r Aderyn hela.) Mae hefyd ardal o dir gwlyb yn cefnogi ystod eang o fywyd gwyllt.

Llwybrau

Mae gan y parc rwydwaith dda o lwybrau. Mae’r llwybrau wedi’u creu ag amrywiaeth o ddeunyddiau ond tarmac yw’r mwyafrif. Mae’r llwybrau yn cynnig mynediad hawdd i bob rhan o’r safle.

Ardaloedd Chwarae Plant

Mae gan y parc ardal chwarae fodern ar gyfer plant bach ac iau. Mae’r ardal wedi'i ffensio er mwyn rhwystro cŵn rhag dod i mewn ac mae wyneb mwy diogel o dan yr offer chwarae.

Lawnt Fowlio

Mae’r lawnt fowlio yn gartref i Glwb Bowlio Cunliffe. Mae’r tymor bowlio yn rhedeg o fis Ebrill i fis Medi.

Cyrtiau Tennis

Mae dau gwrt tennis tarmac yn y parc. Gellir defnyddio’r cyrtiau am ddim ac maent ar agor drwy gydol y flwyddyn.

Ardaloedd o Flodau Gwyllt

Caiff sawl ardal ei reoli er mwyn annog twf blodau gwyllt a bioamrywiaeth yn y parc. Mae blodau gwyllt brodorol wedi’u plannu yn yr ardaloedd hyn ac nid ydynt yn cael eu torri yn ystod yr haf. Mae’r ardaloedd yn darparu cynefinoedd i bryfed ac anifeiliaid eraill.

Meysydd Parcio

Mae tri maes parcio ar gyfer nifer cyfyngedig o geir wedi’u lleoli ger Rhodfa Herbert Jennings, ger Rhodfa Tapley a thu ôl i Dafarn Cunliffe ar Ffordd Jeffreys.

Cyd-destun Hanesyddol

Dyluniwyd y  parc yn wreiddiol fel darn o barcdir er mwyn hela ac i ddarparu ffurfiau eraill o adloniant i’r teulu Cunliffe, sef perchnogion Neuadd Acton yn ystod y ddeunawfed ganrif. Amgaewyd y parc â wal derfyn ffurfiol rhwng 1790 a 1792. Heddiw, dim ond  oddeutu 20% o’r 127 hectar (314 erw) a oedd yno’n wreiddiol mae’r parc yn ei gynnwys. Yn ystod y 1920au a’r 1970au, adeiladwyd dros ran fawr o’r parcdir gwreiddiol i greu tai.  Roedd Neuadd Acton yn un o nifer o ystadau pwysig a adeiladwyd o amgylch Wrecsam yn ystod y cyfnod hwn ac mae â hanes cyfoethog.  Fe anwyd George Jeffreys,  a ddaeth yn Farwn cyntaf Wem, yno ym 1645.  Fe’i adnabuwyd fel ‘The Hanging Judge’ a oedd yn adlewyrchiad o’r dedfrydau llym a roddodd i ddilynwyr gwrthryfel Trefynwy ym 1685.

Blynyddoedd yn ddiweddarach ym 1878, cynhaliwyd twrnamaint cyntaf Cwpan FA Cymru  yn y parc  a Wrecsam oedd y tîm buddugol.   Roedd y parc hefyd yn safle hyfforddi yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf a'r Ail, ond ym 1918 prynwyd y parc gan werthwr diemyntau, Syr Bernard Oppenheimer, ac yna  gwerthodd ran ohono i Gyngor Wrecsam er mwyn iddynt allu adeiladu tai.  Yn ogystal, datblygwyd deuddeg daliad bychan ar gyfer cyn-filwyr y Rhyfel Byd Cyntaf fel ymateb i ymgyrch Homes for Heroes.  Hefyd, sefydlodd Oppenhiemer ffatri torri a sgleinio diemyntau ar y parcdir ond caewyd y ffatri ym 1923, dwy flynedd wedi ei farwolaeth.  William Aston, gwneuthurwr dodrefn blaenllaw, oedd perchennog nesaf y parc a’r neuadd a penderfynodd ddefnyddio’r neuadd i arddangos ei ystod o ddodrefn. Sicrhaodd hyn fynediad y cyhoedd i’r neuadd a’r parc am y tro cyntaf. Roedd cyfle i bobl fwynhau hwylio ar y llyn, ystafell de ger y llyn, yr ardd ddwyreiniol a pherfformiadau theatr. Rhoddodd yr Ail Ryfel Byd stop ar y gweithgareddau hyn i gyd ac fe ddaeth  y safle’n gyfleuster hyfforddi ar gyfer milwyr o bob cenedligrwydd.

Gwaetha’r modd,  nid oedd y tir a’r neuadd byth yr un peth wedi iddynt gael eu meddiannu a chyflwynwyd y neuadd a’r tir  i Gyngor Bwrdeistref Wrecsam ym 1947. Datblygodd y Cyngor gyfleusterau newydd i wasanaethu'r boblogaeth gynyddol, gan gynnwys lawnt fowlio, cyrtiau tennis ac ardaloedd chwarae. Yn anffodus, dymchwelwyd y neuadd ym 1956 a 1957 o achos ei gyflwr gwael ac fe gollwyd nodweddion eraill, megis y Bont Japaneaidd dros ran o’r llyn. Parhawyd i adeiladu tai ar dir y parc tan y 1970au ac yn fwy diweddar, mae fflatiau wedi'u datblygu ar safle’r hen neuadd, wedi'u creu yn yr un steil.

Digwyddiadau

Mac Parc Acton yn cynnal digwyddiadau drwy gydol y flwyddyn. Gallwch gael cipolwg neu lawr lwytho copi o’n rhaglen digwyddiadau neu ymweld â’r byrddau gwybodaeth ar y safle am fwy o fanylion.

Grwpiau Cyfeillionv

Hoffech chi gael dweud eich dweud am ddyfodol Parc Acton, os felly, beth am ymuno â ‘Chyfeillion Parc Acton’.

Ffurfiwyd ‘Cyfeillion Parc Acton’ yn 2008 ac mae wedi llwyddo i  godi arian ar gyfer nifer o eitemau yn y parc, megis meinciau picnic a nifer o brosiectau eraill. Mae’r grŵp hefyd yn gwirfoddoli’n rheolaidd er mwyn helpu â chynnal a chadw'r parc.

Os hoffech chi helpu â

Cysylltwch â countrypark@wrexham.gov.uk, ffoniwch 01978 763140 neu ewch i www.friendsofactonpark.co.uk

Gwirfoddolwyr

Mae gwirfoddolwyr yn gweithio ym Mharc Acton drwy gydol y flwyddyn.  Maent yn rhoi cyfran helaeth o’u hamser a’u hymdrech ac rydym yn eu gwerthfawrogi’n fawr. Mae’r grwpiau’n gweithio ar nifer o dasgau gwahanol, sydd wedi cynnwys;

Mae boreau gwirfoddol yn cael eu cynnal unwaith y mis mewn partneriaeth â’r Grŵp Cyfeillion. Am fwy o wybodaeth ac/ neu i wirfoddoli ffoniwch 01978 763140 neu cysylltwch â countryparks@wrexham.gov.uk

Gwobr y Faner Werdd

Dechreuodd Cynllun y Faner Werdd ym 1996. Er mwyn bod yn gymwys i dderbyn statws baner werdd, mae'n rhaid i safleoedd gynnig mynediad i’r cyhoedd a chael cynllun rheoli.

Caiff y safleoedd eu beirniadu ar yr 8 maen prawf canlynol:

 Mae’r enillwyr yn derbyn baner a thystysgrif i’w harddangos, yn ogystal â chael eu cynnwys ar wefan y Faner Werdd. Mae’r wobr yn ddilys am flwyddyn.

Enillodd Barc Acton wobr llawn y Faner Werdd yn 2016. Llwyddodd y parc i ennill statws Baner Werdd Gymunedol rhwng 2012 a 2014.