Cydraddoldeb, Amrywiaeth a Hawliau Dynol

Deddf Cydraddoldeb 2010

Daeth y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn weithredol ym mis Hydref 2010. Mae wedi cywasgu naw darn o ddeddfwriaeth yn un Ddeddf unigol, i gymryd lle’r darnau o ddeddfwriaeth a ganlyn: y Ddeddf Cyflog Cyfartal 1970, y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Rhyw 1975, y Ddeddf Cysylltiadau Hiliol 1976, Y Ddeddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Crefydd neu Gredoau) 2003, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Cyfeiriadedd Rhywiol) 2003, y Rheoliadau Cydraddoldeb Cyflogaeth (Oed) 2006, y Ddeddf Cydraddoldeb 2006 (Rhan 2) a Rheoliadau’r Ddeddf Cydraddoldeb (Cyfeiriadedd Rhywiol) 2007.

Mae’r Ddeddf yn sefydlu dyletswyddau cyfreithiol disgwylgar ychwanegol i awdurdodau cyhoeddus: Mae’r “dyletswyddau cydraddoldeb sector cyhoeddus” yma mewn dau ran y cyfeirir atynt fel y ddyletswydd gyffredinol a’r dyletswyddau penodol.  Mae’r dyletswyddau’n gyflenwol. Ystyr hyn yn ymarferol yw eu bod yn cymryd agwedd ragweithiol tuag at gwrdd â holl agweddau’r Ddeddf.

Mae’r Ddyletswydd Gyffredinol yn gofyn i awdurdodau cyhoeddus, wrth iddynt wneud eu swyddogaethau (ac unrhyw bobl eraill wrth iddynt wneud swyddogaethau cyhoeddus), roi sylw dyledus i’r angen am:

  • ddiddymu ymddygiad  sydd wedi’i wahardd o dan y Ddeddf
  • gael cydraddoldeb cyfle o flaen llaw rhwng pobl sydd â nodwedd warchodedig berthnasol a phobl nad yw’r nodwedd yma ganddynt
  • feithrin perthynas dda rhwng pobl sydd â nodwedd warchodedig berthnasol a phobl nad yw’r nodwedd yma ganddynt.

Yn ogystal â’r ddyletswydd cydraddoldeb sector cyhoeddus cyffredinol newydd a ddaethpwyd i rym gan Lywodraeth y DU yn Ebrill 2011, gwnaeth y Ddeddf ddarpariaethau hefyd i Weinidogion Cymru allu gwneud rheoliadau a gosod dyletswyddau cydraddoldeb penodol i alluogi gwell perfformiad o’r ddyletswydd gyffredinol gan awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru.

Mae Llywodraeth Cymru wedi datblygu a chyflwyno dyletswyddau penodol i awdurdodau cyhoeddus yng Nghymru sydd wedi’u rhestru. Mae’r rhain wedi’u disgrifio yn Rheoliadau Deddf Cydraddoldeb 2010 (Dyletswyddau Statudol) (Cymru) 2011 a daethent i rym ar Ebrill 6 2011. 

Mae’r dyletswyddau penodol yng Nghymru’n ymwneud ag:

  • Amcanion
  • Cynlluniau Cydraddoldeb Strategol
  • Ymgysylltiad
  • Asesu Effaith
  • Gwybodaeth am gydraddoldeb
  • Gwybodaeth am gyflogaeth
  • Gwahaniaethau mewn tâl
  • Hyfforddiant staff
  • Caffael
  • Adroddiadau blynyddol
  • Cyhoeddi
  • Adrodd gan weinidogion Cymru
  • Adolygu
  • Hygyrchedd

Deddf Cydraddoldeb 2010

Mae gan awdurdodau cyhoeddus ddyletswydd o dan y Ddeddf Hawliau Dynol 1998 yn gofyn iddynt beidio gweithredu'n anghymesur â'r hawliau o dan y Confensiwn Ewropeaidd ar Amddiffyn Hawliau a Rhyddid Sylfaenol. Yn y llysoedd caiff y Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (a holl brif ddeddfwriaeth arall y DU) ei ddehongli mewn ffyrdd sy'n gymesur â'r Ddeddf Hawliau Dynol.

Mae'r Ddeddf Hawliau Dynol yn deillio o'r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol a daeth yn gyfraith ym mis Tachwedd 1998. Roedd yn galluogi i unrhyw berson sy'n ystyried eu bod wedi dioddef trosedd yn erbyn eu hawliau dynol i herio awdurdod cyhoeddus yn y llysoedd neu mewn tribiwnlys.

Pwrpas y Ddeddf Hawliau Dynol yw cefnogi diwylliant o barch i hawliau dynol pawb a nodwedd o fywyd pob dydd. Mae hawliau'r confensiwn yn cynnwys:

  • Yr hawl i fyw
  • Gwahardd artaith
  • Gwahardd caethwasiaeth a llafur gorfodol
  • Yr hawl i ryddid a diogelwch
  • Yr hawl i gael treial teg
  • Yr hawl i gael parch i breifatrwydd a bywyd teulu
  • Rhyddid i feddwl
  • Rhyddid i fynegi
  • Rhyddid cynulliad a chysylltiad
  • Yr hawl i briodi
  • Yr hawl i unioni effeithiol
  • Gwahardd gwahaniaethu
  • Gwaharddiad ar weithgareddau gwleidyddol  estroniaid
  • Amddiffyn eiddo
  • Yr hawl i addysg
  • Yr hawl i etholiadau rhydd
  • Diddymu’r gosb eithaf

Gallwch ganfod rhagor am ddeddfau cydraddoldeb a hawliau dynol drwy ddilyn y dolenni isod:

Gwybodaeth a Dogfennaeth Allweddol

Gwybodaeth Hygyrch a Chymorth gyda Chyfathrebu

Mae’r wybodaeth a gynhyrchir gan Gyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam ar gael yn y Gymraeg a’r Saesneg ac mewn amrywiaeth o fformatau hygyrch os gofynnwch amdanynt, yn cynnwys:

  • Sain  – fersiynau CD a gwe
  • Dogfennau Braille
  • DVD Iaith Arwyddion Prydain
  • Gwybodaeth electronig
  • Dogfennau darluniadol a hawdd eu darllen
  • Dogfennau print mawr (Arial 18+)
  • Ieithoedd heblaw’r Saesneg a’r Gymraeg

Gall ein cwsmeriaid ddewis gwneud eu busnes gyda’r Cyngor yn y Saesneg neu’r Gymraeg. I gwsmeriaid sydd angen cyfathrebu gyda ni mewn ieithoedd eraill gallwn drefnu i gael cyfieithydd ar y ffôn.

Yn ogystal, gallwn drefnu amrywiol gefnogaeth cyfathrebu wyneb yn wyneb megis cyfieithwyr Iaith Arwyddion Prydain.

Monitro Cydraddoldeb

Monitro cydraddoldeb yw’r broses a ddefnyddiwn i gasglu a dadansoddi data am gefndiroedd pobl i’n helpu i ddeall a yw ein polisïau a’n cynlluniau cydraddoldeb yn gweithio ac a ydym yn trin pobl yn deg.

Pwrpas monitro cydraddoldeb yw ein helpu i ganfod risgiau i gydraddoldeb ac atal anghydraddoldeb. Mae’r wybodaeth hon hefyd yn ein helpu i ddeall effaith ein penderfyniadau ar wahanol bobl.

Rydym yn casglu ystod o wybodaeth am amrywiaeth gan ein staff a chwsmeriaid, ac amdanynt hefyd, am fod gofyn i ni gasglu’r wybodaeth hon i gydymffurfio â’r gyfraith. Rydym yn casglu ystod o wybodaeth am amrywiaeth yn cynnwys oed, anabledd, rhyw, hil, cyfeiriadedd rhywiol, crefydd a chred. Rydym yn defnyddio’r wybodaeth yma i wella ein gwasanaethau a sicrhau ein bod yn sefydliad teg a chynhwysol.

Rydym yn cydnabod bod llawer o bobl yn amharod i rannu’r math yma o wybodaeth bersonol gyda ni. Pob tro y gofynnwn i’n staff neu gwsmeriaid am yr wybodaeth hon, byddwn bob amser yn esbonio’n glir i beth y byddwn yn defnyddio’r wybodaeth ac ni fyddwn byth yn ei ddatgelu i drydydd partïon.

Mae taflen Stonewall “What’s it got to do with you?” yn nodi deg rheswm da dros rannu eich gwybodaeth (cyswllt allanol).

Asesiadau o Effaith Cydraddoldeb

Asesiad o effaith cydraddoldeb (EIA) yw’r term sy'n disgrifio’r broses o asesu beth fydd canlyniadau posibl neu debygol polisïau neu arferion arfaethedig neu ddiwygiedig. Mae’r Cyngor yn gwneud asesiadau o effaith cydraddoldeb i’w helpu i ddatblygu cydraddoldeb a gwella canlyniadau i bobl Wrecsam.

Mae EIA yn canolbwyntio’n benodol ar ganfod y gwahanol ffyrdd y gallai gwahanol bobl gael eu heffeithio gan gynnig.

Mae’r Cyngor yn cofnodi asesiadau cyflawn mewn system o’r enw ‘EASI – ystyr hyn yw Mynegai a System Asesu Cydraddoldeb.

Yn ogystal ag edrych am ffyrdd o ostwng effeithiau negyddol, mae asesiadau o’r fath yn ein helpu i ganfod cyfleoedd i wella canlyniadau a chael effaith fwy positif ar bobl sydd dan fwy o risg o ddioddef (neu wedi bod yn dueddol yn y gorffennol o ddioddef) eithrio, unigrwydd ac anfantais.

Mae asesiad o effaith cydraddoldeb yn ein helpu i

  • Wella gwasanaethau
  • Datblygu cydraddoldeb, brwydro gwahaniaethu a meithrin cysylltiadau cymunedol da
  • Integreiddio arferion cydraddoldeb da ar draws ein polisïau a’n harferion gwaith i gyd

Gwybodaeth Bellach

I gael rhagor o wybodaeth am ymdriniaeth y Cyngor â chydraddoldeb, amrywiaeth a hawliau dynol, e-bostiwch equality@wrexham.gov.uk neu ffoniwch Reolwr Cydraddoldeb y Cyngor ar 01978 292808.

yn ôl i'r brig